Sosyal meyda günümüzde hayatımızın büyük bir çoğunluğunu geçirdiğimiz dev bir yaşam alanı haline geldi. Hal böyleyken sıkça yapılan paylaşımlar, yorumlar zaman zaman bizi hiç beklemediğimiz sonuçlara sürükleyebiliyor. Bir kimseye karşı işlenen suç bu kişi ile fiziken bir arada olmak mecburiyeti gerektirmiyor. Yapmış olduğumuz birçok eylem suçu meydana getirebiliyor. Peki biz kasıtlı veya kasıtsız olarak sosyal medyada konusu suç teşkil eden hangi davranışlarda bulunuyoruz veya bize karşı kimler ne gibi suçlar işliyor?
Dolandırıcılık Suçu
Bu yolla işlenen suçların en başında “Dolandırıcılık Suçu” yer alıyor. Dolandırıcılık Türk Ceza Kanunu 157-158. Maddelerinde düzenlenen bir suç türü. Dolandırıcılık suçunun oluşması için failin hileli davranışlarla bir kimseyi aldatması, mağdurun veya başkasının zararına olarak kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir. Konumuzla bağlantısı olan nitelikli dolandırıcılık suçu ise suçun belli dini, sosyal, mesleki, teknolojik araçların veya kamu kurumlarının araç olarak kullanılarak işlenmesidir. Dolandırıcılık suçunun meydana gelmesi için haksız bir çıkar sağlanması gerekir. Bizim ele aldığımız kısım sosyal ve teknolojik araçların kullanılmasıyla bu suçun işlenmesi. Facebook, twitter vs. gibi sosyal medya araçları üzerinden mağdurun hileli davranışlarla aldatılması suretiyle para, kontör istenmesi gibi yöntemlerle haksız menfaat sağlanması sosyal medya kanalı kullanılarak nitelikli dolandırıcılık suçunu teşkil etmekte. Buna örnek olarak Instagram hesabı üzerinden satış yapan bir hesabın kendini ayakkabı firması olarak tanıtması ürün kargolaması ve karşılığında para alması üzerine gelen ürünün kutusunun içi boş çıkması ve mağdurun şikayetini iletmek için hesapla iletişime geçmeye çalıştığında hesabın kapanmış olması örnek gösterilebilir. Bu daha ileri boyutlara uzanıp yüksek meblağlı ürün satışlarında da meydana gelebiliyor. Bunun yanı sıra sahte sosyal medya hesabı oluşturup kendini karşıdaki kişinin yakını olarak tanıtıp para alan kişiler de mevcut.
Hakaret Suçu
Bireylerin kendilerine ait sosyal medya hesaplarından ve takma adlarla oluşturdukları çeşitli hesaplardan yaptıkları paylaşımlar, yorumlar, düşüncelerini ifade ediş biçimleri ne yazık ki her zaman ölçülü, uygun bir üslupla ve saygı çerçevesinde olmuyor. Bu durumlarda “Hakaret Suçu” meydana gelebiliyor.
Hakaret suçu Türk Ceza Kanunu 125-131. maddeler arasında düzenlenmiştir. Hakaret suçunun meydana gelebilmesi için bir kimseye karşı onur ve şerefini saygınlığını incitecek derecede yakıştırmalarda bulunmak veya sövmek gerekmektedir. Kanun 125. maddenin 2. fıkrasında da belirttiğimiz biçimde işlendiği halleri ele alarak “Fiiin mağduru muhatap alan sesli, yazılı, görüntülü bir iletiye işlenmesi halinde” aynı biçimde cezalandırılacağı hususunda hüküm tahsis etmiştir. Örnek olarak bir kişinin kendi adına olmayan sahte hesapla başka bir kişinin ahlakına ve bedenine karşı kullandığı incitici ve küfürlü sözler hakaret suçunu oluşturmaktadır.
Cinsel Taciz Suçu
Cinsel taciz suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 105.maddesinde düzenlenmiştir. Cinsel taciz suçunun işlenebilmesi için fiziksel bir temas aranmayıp, mağdurun cinsel amaçlı olarak taciz edilmesini suçun oluşması için yeterli görülmüştür. Bu sebeple fiziksel olarak herhangi bir temas olmasa da sosyal medya araçları üzerinden mesaj yoluyla cinsel içerikli mesajlar atılması, cinsel fotoğraflar gönderilmesi kişiye karşı taciz maksadıyla hareket edildiğini gösterir durumda ise cinsel taciz suçu oluşur. Fiilin çocuğa karşı işlenmesi ve fiilin elektronik araçların sağladığı kolaylıkla işlenmesi de cezayı arttırıcı sebeplerdendir. Buna örnek olarak bir kişiye Instagram üzerinden mesaj yoluyla cinsel saikle mesajlar atmak, çeşitli cinsel uzuv görselleri göndermek bu suçun oluşması için yeterlidir.
Suçu ve Suçluyu Övme Suçu
Ülkemizde genellikle kişilerin kendilerini ve düşüncelerini yazarak ifade ettiği alanlarda meydana gelen bu suç daha çok Twitter ve Facebook üzerinde işlense de daha başka alanlarda rastlamak da mümkün. “Suçu ve Suçluyu Övme” Türk Ceza Kanunu 215. maddede yer almaktadır. Sosyal medya kanalları kullanılarak da işlenebilen bu suç bir kimsenin konusu suç teşkil eden eylemini destekler, onaylar ve olumlayarak ifade ederse bu halka karşı bir suçun iyi bir amaca hizmet etmiş gibi gösterilmesine neden olacaktır. Kanun kamu düzeni açısından bu durumun tehlike yaratması halinde suçun işlendiğini belirtmektedir. Örnek vermek gerekirse eşini katleden bir kocanın haberlerinin paylaşıldığı sosyal medyada bu konu hakkında “ellerine sağlık, ne iyi yaptın, hak etmiştir” şeklinde onaylar ve kamu düzeni bakımında tehlike arz ederse suç işlenmiş olacaktır.
Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu
Sosyal medyada en çok karşımıza çıkan “Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu” Türk Ceza Kanunu madde 134’te yer almaktadır. Bu suç sosyal medyada bireylerin sıkça zaman geçirmesi temelli olarak meydana gelmektedir. Kişilerin özel hayatlarına ilişkin içerik, bilgi yahut belgelerin izinsiz olarak yayınlanması, Türk Ceza Hukuku kapsamında ”özel hayatın gizliliğinin ihlali” suçunu oluşturmaktadır. TCK Md.134/2 fıkrasında özel hayatın gizliliğini ihlal suçunu “Kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa eden kimse iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. İfşa edilen bu verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması halinde de aynı cezaya hükmolunur“ şeklinde ifade etmektedir. Örnek vermek gerekirse, iş yerinde patronunun mesai arkadaşıyla ilişkisi olduğunu gören bireyin bu ilişkiyi gizli kamera ile kayda alması ve ardından sosyal medya hesabında paylaşması bu suçu oluşturacaktır.
Yazımızda sosyal medya aracılığıyla işlenen suçların tamamına yer vermek mümkün olmadığından bir kısmına yer veriyoruz. Maalesef günümüzde sosyal medya çığ gibi büyüyen ve gittikçe daha tehlikeli, hal alan bir alan. Hal böyleyken bu alandaki eylemler de konu itibariyle suç teşkil edebiliyor ve çeşitli türlerde farklı suçlarla karşımıza çıkabiliyor. Sosyal medyanın bilinçsiz kullanımı geri dönüşü olmayan sonuçlar doğurabiliyor. Bu yüzden sosyal medya kullanım yaşının büyütülmesi ve bilinçli kullanım açısından yönlendirmelerde bulunulması gerekli.